Retatrutyd zmniejsza ból kolana u osób z otyłością i artrozą

W dwóch badaniach trzeciej fazy eksperymentalny lek na odchudzanie, retatrutyd, nie tylko pozwolił uczestnikom schudnąć średnio około jednej czwartej masy ciała, ale też wyraźnie złagodził ból kolan wywołany chorobą zwyrodnieniową. Wyniki opublikowano w „New England Journal of Medicine”. Lek nie jest jeszcze dopuszczony do obrotu.

Co wykazały badania

Badania, którymi kierowali naukowcy z Northwestern University, objęły łącznie ponad tysiąc osób z nadwagą lub otyłością oraz bolesną artrozą kolana. Uczestnicy przyjmujący najwyższą dawkę retatrutydu, podawanego raz w tygodniu w zastrzyku, tracili średnio około 25% masy ciała. Niektórzy schudli nawet 45 kg lub więcej.

Połączona analiza obu prób pokazała, że około dwie trzecie osób leczonych retatrutydem odczuło co najmniej o połowę słabszy ból kolana. W grupie placebo było to 38%. Do tego doszły inne korzystne zmiany: niższe ciśnienie krwi, lepsze wyniki lipidów i mniejszy stan zapalny w organizmie.

Ból oceniano za pomocą skali WOMAC w ocenie od 0 do 10 podczas wizyt, a uczestnicy zapisywali też codzienne odczucia w aplikacji.

Czym retatrutyd różni się od obecnych leków

Retatrutyd opracowała firma Eli Lilly, a jej naukowcy są współautorami publikacji. Obecnie dostępne leki z grupy GLP-1, takie jak semaglutyd czy tirzepatyd, działają na jeden lub dwa receptory i zwykle dają utratę 10–20% masy ciała. Retatrutyd pobudza receptory trzech różnych hormonów, a w badaniach uczestnicy chudli o 20–25%.

Główny autor pracy, dr Thomas Schnitzer, tłumaczy mechanizm tak: „Odciążasz kolana, więc jest mniej bólu i możesz zwiększyć sprawność”. Zaznacza jednocześnie, że nie jest do końca jasne, czy ważną rolę odgrywa także działanie przeciwzapalne leku. To wymaga dalszych badań.

Ważne zastrzeżenia

Zdaniem badacza pierwszym krokiem nadal powinny być dieta, ruch i zmiana stylu życia. Są tańsze i nie wiążą się z działaniami niepożądanymi znanymi z leków GLP-1, takimi jak problemy żołądkowo-jelitowe czy utrata masy mięśniowej. Mięśnie są ważne dla osób z artrozą, bo stabilizują kolano. Terapia lekiem miałaby sens, gdy samodzielne odchudzanie się nie udaje, a ból nadal ogranicza codzienne funkcjonowanie, i to po ewentualnym zatwierdzeniu przez amerykańską FDA.

• Z badań wyłączono osoby, które potrzebowały endoprotezy kolana.
• Nie wiadomo, czy lek spowalnia postęp choroby na tyle, by zmniejszyć liczbę operacji wymiany stawu.
• Nie sprawdzano skuteczności u osób bez nadwagi.

Co to oznacza dla polskich pacjentów

Artroza kolan to powszechny problem także w Polsce, a nadmierna masa ciała jest jednym z jej czynników ryzyka. Dziś leczenie opiera się głównie na rehabilitacji, lekach przeciwbólowych i przeciwzapalnych oraz zastrzykach dostawowych. Wyniki z tych badań są więc interesujące, ale to na razie sygnał kierunku, a nie nowa opcja terapii.

Retatrutyd jest lekiem eksperymentalnym. W artykule mowa o ewentualnej decyzji FDA, a o rejestracji w Unii Europejskiej nic nie wiadomo. Pacjenci z bólem kolan powinni więc omawiać leczenie z lekarzem i nie szukać nieautoryzowanych preparatów. Schnitzer podkreśla zresztą, że to dopiero pierwszy krok w badaniu tego zagadnienia.

Źródło: Medical Xpress – „Experimental weight-loss drug eases painful knee osteoarthritis in two clinical trials”